{"id":10030,"date":"2026-09-02T12:24:49","date_gmt":"2026-09-02T10:24:49","guid":{"rendered":"https:\/\/vidamarina.info\/?p=10030"},"modified":"2026-09-02T12:44:37","modified_gmt":"2026-09-02T10:44:37","slug":"una-esponja-mediterranea-que-resiste-donde-otras-no-pueden-una-aliada-para-renaturalizar-los-puertos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vidamarina.info\/?p=10030","title":{"rendered":"Una esponja mediterr\u00e1nea que resiste donde otras no pueden: \u00bfuna aliada para renaturalizar los puertos?"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"107\" data-end=\"685\"><em data-start=\"107\" data-end=\"130\">Chondrosia reniformis<\/em>, una discreta esponja mediterr\u00e1nea, ha demostrado una capacidad extraordinaria para sobrevivir en las dif\u00edciles condiciones de un puerto. Un experimento realizado por los investigadores del CEAB-CSIC Manuel Maldonado y Carlota Escarr\u00e9 en Marina Palam\u00f3s, en la Costa Brava, abre as\u00ed una interesante v\u00eda de investigaci\u00f3n: utilizar organismos marinos resistentes como \u00abingenieros del h\u00e1bitat\u00bb para ayudar a recuperar parte de la biodiversidad y del funcionamiento ecol\u00f3gico de ambientes portuarios degradados.<\/p>\n<div id=\"attachment_6477\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-6477\" data-attachment-id=\"6477\" data-permalink=\"https:\/\/vidamarina.info\/?attachment_id=6477\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?fit=2048%2C1365&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2048,1365\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"Chondrosia reniformis por Miquel Pontes\" data-image-description=\"&lt;p&gt;Chondrosia reniformis por Miquel Pontes&lt;\/p&gt;\n\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Chondrosia reniformis por Miquel Pontes&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?fit=900%2C600&amp;ssl=1\" class=\"size-large wp-image-6477\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=900%2C600&#038;ssl=1\" alt=\"Chondrosia reniformis por Miquel Pontes\" width=\"900\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=1536%2C1024&amp;ssl=1 1536w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?resize=150%2C100&amp;ssl=1 150w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?w=2048&amp;ssl=1 2048w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/MPG_5931-Chondrosia-reniformis.jpg?w=1800&amp;ssl=1 1800w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><p id=\"caption-attachment-6477\" class=\"wp-caption-text\">Chondrosia reniformis. Foto de Miquel Pontes<\/p><\/div>\n<p data-start=\"687\" data-end=\"1316\">La noticia ha despertado recientemente bastante inter\u00e9s tras la publicaci\u00f3n en la revista Frontiers in Marine Science de un articulo cient\u00edfico de <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fmars.2026.1875098\">Maldonado, Escarr\u00e9 &amp; Lloveras (2026)<\/a> y una serie de reportajes en diversos peri\u00f3dicos nacionales e internacionales, que planteaba una pregunta tan sugerente como ambiciosa: \u00bfpodr\u00eda esta humilde esponja ayudar alg\u00fan d\u00eda a limpiar los puertos del mundo?<\/p>\n<p data-start=\"687\" data-end=\"1316\">La respuesta, por ahora, requiere un importante matiz: este trabajo no demuestra que <em data-start=\"1008\" data-end=\"1031\">Chondrosia reniformis<\/em> haya limpiado la contaminaci\u00f3n del puerto. Lo que demuestra es algo previo y fundamental: que esta especie es capaz de sobrevivir, adaptarse e incluso reproducirse en un ambiente portuario donde otras esponjas mediterr\u00e1neas no lograron hacerlo.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"10lsqo3\" data-start=\"1318\" data-end=\"1373\">Un entorno especialmente dif\u00edcil para la vida marina<\/h4>\n<p data-start=\"1375\" data-end=\"1788\">Los puertos son ecosistemas profundamente modificados. La circulaci\u00f3n del agua suele estar restringida, se acumulan contaminantes org\u00e1nicos y qu\u00edmicos, existe una intensa actividad humana y el tr\u00e1fico mar\u00edtimo facilita adem\u00e1s la llegada de especies no aut\u00f3ctonas. Todo ello convierte a los ambientes portuarios en lugares especialmente dif\u00edciles para muchas especies marinas.<\/p>\n<p data-start=\"1790\" data-end=\"2221\">Sin embargo, renaturalizar un puerto no significa necesariamente devolverlo a su estado original -algo generalmente imposible mientras siga cumpliendo su funci\u00f3n-, sino intentar recuperar parte de su funcionamiento ecol\u00f3gico. Una de las estrategias propuestas consiste en introducir o favorecer especies locales capaces de establecerse en estas condiciones y que, una vez asentadas, puedan facilitar la llegada de otros organismos.\u00a0Aqu\u00ed es donde entran en juego los llamados ingenieros del h\u00e1bitat.<\/p>\n<p data-start=\"2295\" data-end=\"2679\">Las esponjas desempe\u00f1an numerosas funciones ecol\u00f3gicas: proporcionan refugio y superficie para otros organismos y participan, junto con sus comunidades microbianas asociadas, en el reciclaje de nutrientes y en diversos procesos biogeoqu\u00edmicos. Por ello, su papel ecol\u00f3gico va mucho m\u00e1s all\u00e1 de ser simplemente organismos filtradores (Bell, 2008).<\/p>\n<h4 data-section-id=\"906as7\" data-start=\"2681\" data-end=\"2715\">Cinco especies puestas a prueba<\/h4>\n<p data-start=\"2717\" data-end=\"2807\">Para este experimento se seleccionaron cinco especies mediterr\u00e1neas relativamente comunes: <em data-start=\"2811\" data-end=\"2834\">Corticium candelabrum, <\/em><em data-start=\"2837\" data-end=\"2860\">Chondrosia reniformis, <\/em><em data-start=\"2863\" data-end=\"2878\">Crambe crambe, <\/em><em data-start=\"2881\" data-end=\"2906\">Scalarispongia scalaris y <\/em><em data-start=\"2909\" data-end=\"2923\">Ircinia oros.\u00a0<\/em>Los ejemplares fueron recogidos en la costa de Blanes y trasladados posteriormente a Marina Palam\u00f3s, donde se instalaron sobre estructuras experimentales situadas en el puerto. El seguimiento se prolong\u00f3 durante 455 d\u00edas, mediante inspecciones y fotograf\u00eda submarina peri\u00f3dica.<\/p>\n<div id=\"attachment_10031\" style=\"width: 910px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-10031\" data-attachment-id=\"10031\" data-permalink=\"https:\/\/vidamarina.info\/?attachment_id=10031\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?fit=1313%2C802&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1313,802\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"Comprovant l&amp;#8217;estat de les esponges per Manuel Maldonado\" data-image-description=\"&lt;p&gt;Comprovant l&amp;#8217;estat de les esponges per Manuel Maldonado&lt;\/p&gt;\n\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Comprovant l&amp;#8217;estat de les esponges per Manuel Maldonado&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?fit=900%2C549&amp;ssl=1\" class=\"size-large wp-image-10031\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?resize=900%2C549&#038;ssl=1\" alt=\"Comprovant l'estat de les esponges per Manuel Maldonado\" width=\"900\" height=\"549\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?resize=1024%2C625&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?resize=300%2C183&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?resize=768%2C469&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?resize=150%2C92&amp;ssl=1 150w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?w=1313&amp;ssl=1 1313w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><p id=\"caption-attachment-10031\" class=\"wp-caption-text\">Comprobando el estado de las esponjas. Foto del Dr. Manuel Maldonado<\/p><\/div>\n<p data-start=\"3284\" data-end=\"3313\">El resultado fue contundente.\u00a0Todas las especies salvo una acabaron muriendo durante la preparaci\u00f3n experimental o tras su traslado al puerto. <em data-start=\"3428\" data-end=\"3451\">Chondrosia reniformis<\/em>, en cambio, mostr\u00f3 una supervivencia del 91,7 %: 22 de los 24 individuos trasplantados permanecieron vivos durante todo el periodo de seguimiento.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"jy92nd\" data-start=\"3642\" data-end=\"3674\">Una superviviente excepcional<\/h4>\n<p data-start=\"3676\" data-end=\"3756\">La capacidad de resistencia de <em data-start=\"3707\" data-end=\"3730\">Chondrosia reniformis<\/em> no fue la \u00fanica sorpresa.\u00a0Los ejemplares experimentaron inicialmente una reducci\u00f3n de tama\u00f1o, pero posteriormente tendieron a estabilizarse. M\u00e1s llamativa todav\u00eda fue su extraordinaria plasticidad corporal.<\/p>\n<p data-start=\"3940\" data-end=\"4303\">Esta esponja puede desplazarse lentamente sobre el sustrato. Durante el estudio, todos los individuos monitorizados mostraron alg\u00fan grado de movimiento, y uno de ellos recorri\u00f3 una distancia acumulada de 12,7 cm. Aunque pueda parecer insignificante, para una esponja representa una capacidad notable de reposicionamiento.<\/p>\n<p data-start=\"4305\" data-end=\"4551\">Esta movilidad podr\u00eda permitirle buscar microambientes m\u00e1s favorables. De hecho, algunos ejemplares llegaron a desplazarse hasta la cara inferior de las placas experimentales, donde quedaban m\u00e1s protegidos de la luz directa y de la sedimentaci\u00f3n.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"100suhh\" data-start=\"4553\" data-end=\"4590\">Tambi\u00e9n fue capaz de multiplicarse<\/h4>\n<p data-start=\"4592\" data-end=\"4755\">La historia resulta todav\u00eda m\u00e1s interesante porque siete de los 24 individuos iniciales se dividieron mediante fisi\u00f3n corporal y produjeron descendientes clonales.\u00a0Como consecuencia, la poblaci\u00f3n experimental pas\u00f3 de 24 a 40 individuos. Es decir, la especie no solo sobrevivi\u00f3 en el puerto, sino que fue capaz de reproducirse asexualmente en \u00e9l.<\/p>\n<div id=\"attachment_10032\" style=\"width: 630px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-10032\" data-attachment-id=\"10032\" data-permalink=\"https:\/\/vidamarina.info\/?attachment_id=10032\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?fit=620%2C628&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"620,628\" data-comments-opened=\"1\" data-image-title=\"Placa de pruebas con Chondrosia reniformis. Foto de Carlota Escarr\u00e9\" data-image-description=\"&lt;p&gt;Placa de pruebas con Chondrosia reniformis. Foto de Carlota Escarr\u00e9&lt;\/p&gt;\n\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Placa de pruebas con Chondrosia reniformis. Foto de Carlota Escarr\u00e9&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?fit=620%2C628&amp;ssl=1\" class=\"size-full wp-image-10032\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?resize=620%2C628&#038;ssl=1\" alt=\"Placa de pruebas con Chondrosia reniformis. Foto de Carlota Escarr\u00e9\" width=\"620\" height=\"628\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?w=620&amp;ssl=1 620w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?resize=296%2C300&amp;ssl=1 296w, https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Placa-proves-amb-Chondrosia-reniformis-by-Carlota-Escarre.jpg?resize=148%2C150&amp;ssl=1 148w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><p id=\"caption-attachment-10032\" class=\"wp-caption-text\">Placa de pruebas con Chondrosia reniformis. Foto de Carlota Escarr\u00e9<\/p><\/div>\n<p data-start=\"5020\" data-end=\"5299\">Adem\u00e1s, uno de los ejemplares sufri\u00f3 procesos recurrentes de enfermedad y consigui\u00f3 recuperarse, dejando cicatrices visibles pero sobreviviendo a las infecciones. Esta capacidad de recuperaci\u00f3n a\u00f1ade otro elemento a su notable resistencia.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"ie2a0h\" data-start=\"5301\" data-end=\"5330\">\u00bfPor qu\u00e9 resiste tan bien?<\/h4>\n<p data-start=\"5377\" data-end=\"5722\"><em data-start=\"5377\" data-end=\"5400\">Chondrosia reniformis<\/em> pertenece al grupo de las esponjas con alta abundancia microbiana (<em data-start=\"5472\" data-end=\"5498\">high microbial abundance<\/em>, HMA), es decir, alberga una comunidad diversa de microorganismos simbiontes en sus tejidos. La importancia ecol\u00f3gica de estas asociaciones entre esponjas y microorganismos est\u00e1 ampliamente reconocida (Thomas <em>et al<\/em>., 2016).<\/p>\n<p data-start=\"5724\" data-end=\"6110\">Estudios anteriores han demostrado que <em data-start=\"5763\" data-end=\"5778\">C. reniformis<\/em> puede participar en procesos relacionados con el ciclo del nitr\u00f3geno. En determinadas condiciones incorpora amonio del agua y, mediante la actividad de su holobionte -la esponja y sus microorganismos asociados-, se producen procesos de nitrificaci\u00f3n que generan nitrato (Nemoy <em>et al<\/em>., 2021).<\/p>\n<p data-start=\"6112\" data-end=\"6462\">Los autores de este trabajo plantean que su microbioma podr\u00eda desempe\u00f1ar un papel importante en la capacidad de la especie para tolerar ambientes con elevadas cargas org\u00e1nicas y otros factores de estr\u00e9s. Sin embargo, esa hip\u00f3tesis todav\u00eda debe investigarse espec\u00edficamente en el contexto de Marina Palam\u00f3s.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"1nu4289\" data-start=\"6464\" data-end=\"6504\">\u00bfPuede realmente \u00ablimpiar\u00bb un puerto?<\/h4>\n<p data-start=\"6543\" data-end=\"6979\">Las esponjas son organismos filtradores y pueden influir de manera importante en el procesamiento de materia y nutrientes en los ecosistemas marinos. Adem\u00e1s, algunas especies y sus microbiomas intervienen en procesos que transforman compuestos presentes en el agua (Bell, 2008; Nemoy <em>et al<\/em>., 2021).<\/p>\n<p data-start=\"6543\" data-end=\"6979\">Sin embargo, este trabajo concreto no midi\u00f3 la eliminaci\u00f3n de contaminantes ni demostr\u00f3 una reducci\u00f3n de la contaminaci\u00f3n del puerto. Los propios autores son expl\u00edcitos: el objetivo del experimento no era evaluar los efectos renaturalizadores de las esponjas, sino identificar especies capaces de sobrevivir a largo plazo en condiciones portuarias degradadas.<\/p>\n<p data-start=\"7252\" data-end=\"7470\">Por tanto, el verdadero avance es anterior a la posible \u00ablimpieza\u00bb del agua: antes de saber si una especie puede contribuir a mejorar un ecosistema portuario, primero hay que encontrar organismos capaces de vivir all\u00ed. Y <em data-start=\"7474\" data-end=\"7497\">Chondrosia reniformis<\/em> ha superado esa primera prueba con resultados sorprendentes.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"xl28ke\" data-start=\"7560\" data-end=\"7609\">Un posible primer paso hacia puertos m\u00e1s vivos<\/h4>\n<p data-start=\"7611\" data-end=\"7929\">El futuro de esta investigaci\u00f3n podr\u00eda pasar por enfoques multitr\u00f3ficos, combinando diferentes organismos con funciones ecol\u00f3gicas complementarias. Los propios investigadores plantean la posibilidad de integrar esponjas con otros filtradores, como los moluscos, para favorecer estructuras biol\u00f3gicas m\u00e1s complejas.<\/p>\n<p data-start=\"7931\" data-end=\"8273\">La idea no consiste en convertir las esponjas en una soluci\u00f3n milagrosa contra la contaminaci\u00f3n. Ning\u00fan organismo puede sustituir la reducci\u00f3n de los vertidos y de las fuentes de contaminaci\u00f3n. Pero la naturaleza puede aportar herramientas biol\u00f3gicas \u00fatiles para recuperar parcialmente ecosistemas que ya han sido profundamente transformados.<\/p>\n<p data-start=\"8275\" data-end=\"8519\">El experimento de Marina Palam\u00f3s demuestra algo especialmente importante: incluso en un entorno dominado por infraestructuras, embarcaciones y actividad humana, algunas especies locales pueden mostrar una extraordinaria capacidad de adaptaci\u00f3n.<\/p>\n<p data-start=\"8521\" data-end=\"8644\">Quiz\u00e1 la pregunta correcta todav\u00eda no sea si esta esponja puede \u00ablimpiar los puertos del mundo\u00bb, sino otra m\u00e1s interesante:\u00a0\u00bfPodemos aprender a utilizar la capacidad de adaptaci\u00f3n de los organismos marinos para hacer nuestros puertos m\u00e1s compatibles con la vida?<\/p>\n<p data-start=\"8790\" data-end=\"8857\">En el caso de <em data-start=\"8804\" data-end=\"8827\">Chondrosia reniformis<\/em>, la respuesta comienza ahora.<\/p>\n<h4 data-section-id=\"g49tbk\" data-start=\"8864\" data-end=\"8878\"><\/h4>\n<h4 data-section-id=\"g49tbk\" data-start=\"8864\" data-end=\"8878\">Referencias<\/h4>\n<ul>\n<li data-start=\"8880\" data-end=\"9038\"><strong>Bell, J. J. (2008)<\/strong>. The functional roles of marine sponges. <em data-start=\"8940\" data-end=\"8982\">Estuarine, Coastal and Shelf Science, 79<\/em>(3), 341\u2013353. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ecss.2008.05.002\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"8996\" data-end=\"9038\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ecss.2008.05.002<\/a><\/li>\n<li data-start=\"9040\" data-end=\"9297\"><strong>Maldonado, M., Escarr\u00e9, C., &amp; Lloveras, A. (2026)<\/strong>. In search of resilient sponges as candidate habitat engineers for the renaturalization of polluted harbor environments. <em data-start=\"9211\" data-end=\"9244\">Frontiers in Marine Science, 13<\/em>, 1875098. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fmars.2026.1875098\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"9255\" data-end=\"9297\">https:\/\/doi.org\/10.3389\/fmars.2026.1875098<\/a><\/li>\n<li data-start=\"9299\" data-end=\"9533\"><strong>Nemoy, P., Spanier, E., &amp; Angel, D. L. (2021)<\/strong>. Nitrification activity of the sponge <em data-start=\"9383\" data-end=\"9406\">Chondrosia reniformis<\/em> under elevated concentrations of ammonium. <em data-start=\"9450\" data-end=\"9482\">Frontiers in Marine Science, 7<\/em>, 607979. <a class=\"decorated-link\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fmars.2020.607979\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"9492\" data-end=\"9533\">https:\/\/doi.org\/10.3389\/fmars.2020.607979<\/a><\/li>\n<li data-start=\"9535\" data-end=\"10052\"><strong>Thomas, T., Moitinho-Silva, L., Lurgi, M., Bj\u00f6rk, J. R., Easson, C., Astudillo-Garc\u00eda, C., Olson, J. B., Erwin, P. M., L\u00f3pez-Legentil, S., Luter, H., Chaves-Fonnegra, A., Costa, R., Schupp, P. J., Steindler, L., Erpenbeck, D., Gilbert, J., Knight, R., Ackermann, G., Lopez, J. V., Taylor, M. W., Thacker, R. W., Montoya, J. M., Hentschel, U., &amp; Webster, N. S. (2016)<\/strong>. <em>Diversity<\/em>, structure and convergent evolution of the global sponge microbiome. <em data-start=\"9982\" data-end=\"10008\">Nature Communications, 7<\/em>, 11870. <a class=\"decorated-link cursor-pointer\" href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/ncomms11870\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"10017\" data-end=\"10052\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/ncomms11870<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_10030\" class=\"pvc_stats all  \" data-element-id=\"10030\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon medium\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif?resize=16%2C16&#038;ssl=1\" border=0 \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Chondrosia reniformis, una discreta esponja mediterr\u00e1nea, ha demostrado una capacidad extraordinaria para sobrevivir en las dif\u00edciles condiciones de un puerto. Un experimento realizado por los investigadores del CEAB-CSIC Manuel Maldonado y Carlota Escarr\u00e9 en Marina Palam\u00f3s, en la Costa Brava, abre as\u00ed una interesante v\u00eda de investigaci\u00f3n: utilizar organismos marinos resistentes como \u00abingenieros del h\u00e1bitat\u00bb para ayudar a recuperar parte de la biodiversidad y del funcionamiento ecol\u00f3gico de ambientes portuarios degradados.<\/p>\n<p class=\"continue-reading-button\"> <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/vidamarina.info\/?p=10030\">Leer m\u00e1s&#8230;<i class=\"crycon-right-dir\"><\/i><\/a><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n<p id=\"pvc_stats_10030\" class=\"pvc_stats all  \" data-element-id=\"10030\" style=\"\"><i class=\"pvc-stats-icon medium\" aria-hidden=\"true\"><svg aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\" data-prefix=\"far\" data-icon=\"chart-bar\" role=\"img\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 512 512\" class=\"svg-inline--fa fa-chart-bar fa-w-16 fa-2x\"><path fill=\"currentColor\" d=\"M396.8 352h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V108.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v230.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm-192 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V140.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v198.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zm96 0h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8V204.8c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v134.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8zM496 400H48V80c0-8.84-7.16-16-16-16H16C7.16 64 0 71.16 0 80v336c0 17.67 14.33 32 32 32h464c8.84 0 16-7.16 16-16v-16c0-8.84-7.16-16-16-16zm-387.2-48h22.4c6.4 0 12.8-6.4 12.8-12.8v-70.4c0-6.4-6.4-12.8-12.8-12.8h-22.4c-6.4 0-12.8 6.4-12.8 12.8v70.4c0 6.4 6.4 12.8 12.8 12.8z\" class=\"\"><\/path><\/svg><\/i> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"16\" height=\"16\" alt=\"Loading\" src=\"https:\/\/vidamarina.info\/wp-content\/plugins\/page-views-count\/ajax-loader-2x.gif\" border=0 \/><\/p>\n<div class=\"pvc_clear\"><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10031,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[3],"tags":[745,743,606,742,740,741,512,744],"coauthors":[272],"class_list":["post-10030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biologia","tag-ceab","tag-chondrosia-reniformis","tag-csic","tag-degradado","tag-esponjas","tag-marina-palamos","tag-puerto","tag-supervivencia"],"a3_pvc":{"activated":true,"total_views":210,"today_views":2},"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/parR2S-2BM","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/vidamarina.info\/wp-content\/uploads\/Comprovant-lestat-de-les-esponges-per-Manuel-Maldonado.jpg?fit=1313%2C802&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10030"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10037,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10030\/revisions\/10037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10030"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/vidamarina.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=10030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}